است . و احاديثى نيز بر اين مطلب شاهد است كه از جمله روايتى است كه از ابن اشته در كتاب مصاحف نقل شده و او از طريق ابن وهب از سليمان بن هلال ، كه مىگويد : از ربيعه شنيدم در وقتى كه از او سؤال شده بود چرا سوره بقره و آل عمران در قرآن مقدم نوشته شده و حال اينكه هشتاد و اندى سوره در مكه قبل از آن دو نازل شده و اين دو سوره در مدينه نازل گشته است ؟ گفت : اين دو سوره مقدم نوشته شده و كسى كه قرآن را تأليف كرده عالم به آن بود و نيز كسانى كه با آن حضرت بودند از آن آگاهى داشتند پس اين موضوع منتهى به آن حضرت است و نبايد از آن سؤال كرد « 1 » . و از جمله آنها نيز روايتى است كه حاكم از زيد بن ثابت نقل كرده كه ما نزد پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) قرآن را از نامه‌ها در آورده در يك جا جمع مىكرديم و حاكم مىگويد ، اين روايت بر مبناى شيخين صحيح است ولى نقل نكرده‌اند « 2 » . پس ، از اين حديث استفاده مىشود كه قرآن كريم در رقعه‌ها و نامه‌ها متفرق بوده و زيد در زمان پيغمبر آنها را در مصحف واحد جمع نمود و معلوم است تأليف مستلزم ترتيب نيز مىباشد . پس اگر تأليف ، به امر پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) بوده ، ترتيب هم با امر او داده شده است و اين كه همه اصحاب ترتيب فعلى قرآنها را قبول كرده‌اند . دليل است كه ترتيب سوره‌ها نيز به امر پيغمبر بوده است حتى قبل از عصر عثمان نيز ترتيب موجود بوده است ؛ زيرا عثمان فقط نسخه‌هاى متعدد را به يك نسخه ارجاع داد و نوشت ، ولى دستور داد كه به غير از قرآن مكتوب به قرآنهاى ديگر اعتنا نشود بلكه آنها را بسوزانند اما ترتيب ، به امر پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) ، داده شده است . دو اشكال و جواب اشكال اول : هر گاه ترتيب ، به امر پيغمبر بوده پس چگونه قرآنهاى ابىّ و عبد اللّه بن مسعود ، علاوه بر اينكه با هم اختلاف داشتند هر دو با قرآنهاى زمان فعلى ، در ترتيب ، اختلاف داشتند ؟

--> ( 1 ) الاتقان ، ج 1 ، ص 65 . ( 2 ) مستدرك حاكم ج 2 ، ص 611 .